İçeriğe geç
MR'ımı değerlendirin
MR RAPORU TERIMI

Osteofitik ve Dejeneratif Değişiklikler Ne Demek?

Osteofitik ve dejeneratif değişiklikler, omurga kemiklerinde, disk aralıklarında veya faset eklemlerinde zamanla oluşan yapısal bulguların genel adıdır. Osteofit, kemik kenarında gelişen çıkıntıyı; dejenerasyon ise disk, eklem ve komşu yapıların yıpranma/biçim değişikliğini anlatır. Bu ifadeler tek başına kanser, kesin ağrı kaynağı veya ameliyat gereği değildir.[1,2,3]

Rapor servikal, torakal veya lomber omurlardan bahsedebilir. Aynı “dejenerasyon” kelimesi boyunda sinir kökü/omurilik, sırtta göğüs kafesi ve belde sinir çıkışı ya da faset eklemi açısından farklı anlam taşır. Hangi seviyede, hangi tarafta ve hangi yapının etkilendiği önemlidir.

Yaşla birlikte görüntüleme değişiklikleri ağrısı olmayan kişilerde de görülür. Bu nedenle geniş bir radyolojik paketi tek hastalık gibi okumak yerine ağrının dağılımı, duyu-kuvvet, yürüme ve günlük işlevle eşleştirmek gerekir.[1,4]

Raporun dili bazen “dejeneratif”, “spondiloz”, “marjinal osteofit” veya “faset artropatisi” gibi farklı terimler kullanır. Bunlar birbiriyle ilişkili olsa da aynı anatomik yapıyı göstermez. Terimi değil, bulgunun seviyesini ve muayeneyle uyumunu merkeze almak daha güvenlidir.

MR'ımı değerlendirinWhatsApp'tan sor
Servikal, torakal ve lomber omurlarda disk, faset eklem ve kemik kenarındaki osteofit bölgelerini şematik renklerle gösteren hasta bilgilendirme illüstrasyonu; gerçek görüntü değildir.
İçindekiler 9 bölüm

Osteofitik ve dejeneratif değişiklikler ne demektir?

Kısa yanıt: omurga kemik, disk ve eklemlerindeki yapısal değişikliklerin rapor tanımıdır. Osteofitin etkili olup olmadığı, sinir veya omurilikle anatomik ilişkisi ve klinik bulgularla uyumu ayrıca incelenir.

Bu bulgu ağrı yapar mı?

Osteofit ve dejenerasyon ağrıya eşlik edebilir; ancak görüntüde görülmeleri ağrının kesin kaynağını kanıtlamaz. Eklem kapsülü, disk, kaslar, sinir kökü, omurilik çevresi ve başka omurga seviyeleri farklı yakınmalar oluşturabilir. Bazen osteofit hiçbir belirtiye yol açmadan raporda yer alır.[1,3]

Boyun ağrısında omuz-kol yayılımı, uyuşma ve güç; bel ağrısında bacak yayılımı, yürüme ve refleksler; torakal bölgede ise gövde çevresindeki duyusal değişiklikler ayrıca sorulur. Ağrının yeri ile rapordaki seviyenin uyuşmaması, bulgunun tesadüfi veya ikincil olabileceğini düşündürür.

Bu ayrım, gereksiz “temizleme” veya “eritme” beklentisinin önüne geçer. Tedavi rapordaki genel dejenerasyon kelimesine değil, hedeflenen klinik soruna göre seçilir.

Ne zaman önemli hâle gelir?

İlerleyen kol veya bacak güç kaybı, yeni duyu kaybı, elde beceriksizlik, düğme ilikleme gibi ince el işlerinde bozulma, yürüme-dengede değişiklik veya idrar-dışkı kontrolünde yeni sorunlar hızlı nörolojik değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler yalnızca “kireçlenme” diye bekletilmemelidir.[2,3]

Ateş, açıklanamayan kilo kaybı, bilinen kanser, ciddi travma sonrası ağrı, şiddetli gece ağrısı veya hızla kötüleşen nörolojik bulgu varsa gecikmeden değerlendirme alın. Amaç osteofiti suçlamak değil, enfeksiyon, kırık, tümör veya omurilik etkilenmesi gibi başka nedenleri dışlamaktır.[5]

Boyun, torakal ve bel bölgeleri aynı şekilde değerlendirilmez. Boyunda omurilik bulguları, belde kök basısı ve yürüme paterni; torakal bölgede ise farklı nörolojik dağılım ön plana çıkabilir. Alarm yoksa planlı muayenede rapor seviyesi ve yakınma haritası karşılaştırılır.

Osteofit sinir basısı yapar mı?

Bazen forameni veya kanalı daraltarak sinir kökü/omurilikle anatomik ilişki kurabilir; fakat raporda daralma yazması gerçek nörolojik bası olduğunu tek başına göstermez. Duyu, kuvvet, refleks ve işlev bulguları belirleyicidir.[2,3]

Raporunuzda bu ifade varsa ne yapmalı?

Değişikliğin servikal, torakal veya lomber seviyesini; disk aralığı, faset, kanal, foramen ve sinir/omurilik ifadelerini not edin. Ağrının dağılımını, uyuşma-güç kaybını, yürüme/dengeyi, el becerisini, travmayı ve günlük işlevi hekime aktarın.

Rapor dilindeki hareket/şekil değişikliklerini lordoz düzleşmesi ve lordoz artışı açıklamalarında; disk kontur bulgusunu diffüz bulging sayfasında ayrı bir örnek olarak inceleyebilirsiniz.

Muayenede boyun-bel hareketleri, kuvvet, duyu, refleks, yürüme, denge ve el becerisi değerlendirilir. ACR, görüntüleme kararını klinik soru ve alarm bulgularıyla ilişkilendirir; genel dejenerasyon ifadesi nedeniyle otomatik yeni görüntüleme veya işlem kararı verilmez.[2]

Sinir/omurilik etkisi yoksa eğitim, yük düzenleme, hareket ve kişiye uygun rehabilitasyon planlanabilir. Belirgin nörolojik bulgu veya dirençli işlev kaybı varsa nörolojik/cerrahi değerlendirme; hedefi ve yararı açık seçilmiş durumlarda girişim ayrıca konuşulur.

Osteofitik ve dejeneratif değişiklik raporunun ağrı dağılımı, kuvvet-duyu muayenesi, yürüme ve günlük işlev ile birlikte değerlendirilmesini anlatan klinik karar akışı; gerçek görüntü değildir.
Raporun anlamı, görüntüleme bulgusu ile şikâyet ve nörolojik muayenenin uyumuna göre netleşir.

Osteofit için ameliyat veya işlem gerekir mi?

Tek başına hayır. Osteofiti “eritmek” veya genel dejenerasyonu “temizlemek” sonuç garantisi değildir. Karar, anatomik hedef, klinik uyum, nörolojik durum, önceki tedavi yanıtı ve yarar-risk dengesiyle verilir.

Benim klinik yaklaşımım

Kliniğimizde osteofitik değişikliği bir rapor paketi olarak değil, hangi seviyedeki hangi yapının hangi yakınmayla ilişkili olduğunu çözmek için ele alırız. Boyun, torakal ve bel bölgesini ayrı haritalar; ağrının dağılımını, kuvvet-duyu-refleksleri, el becerisini, yürüme ve dengeyi değerlendiririz.

Osteofit bazen etkisizdir, bazen foramen veya kanalla anatomik ilişki kurar. Görüntüdeki daralmayı klinik nörolojik bulgu ile eşleştirmeden sinir basısı tanısı koymayız.[1,2,3] Ateş, kanser öyküsü, travma veya ilerleyen nörolojik kayıpta genel dejenerasyon varsayımıyla beklemeyiz; ciddi nedenleri dışlarız.[5]

İlk hedef çoğu uyumlu ve alarmsız tabloda ağrı/işlev yönetimi, yük toleransı ve güvenli harekettir. Sadece “kireçlenme” kelimesine dayanarak enjeksiyon veya cerrahi önermeyiz. Belirgin hedef, uygun adaylık, önceki yaklaşım yanıtı ve gerçekçi beklenti varsa nörolojik/cerrahi veya seçilmiş girişim seçenekleri konuşulur. Yanıt yoksa alternatif ağrı kaynaklarını yeniden düşünürüz.

Omurga kesitinde disk, faset eklem ve kemik çıkıntısının sinir kanalına olan komşuluğunu açıklayan sade mekanizma şeması; gerçek MR veya BT değildir.
Kemik çıkıntısının klinik önemi, sinir veya omurilikle ilişkisi ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir.

Uzm. Dr. Mehmet Hakan Pıçak Girişimsel Radyoloji

Sonuç

Osteofitik ve dejeneratif değişiklikler omurga kemik, disk ve eklemlerindeki yapısal bulguları anlatır. Tek başına ağrı kaynağı, sinir basısı, ameliyat veya “kireçlenmeyi temizleme” gereği değildir. Bölge, seviye, anatomik ilişki ve klinik bulgular birlikte değerlendirilir.

İlerleyen güç/duyu kaybı, el becerisi veya yürüme bozukluğu, idrar-dışkı değişikliği, ateş, ciddi travma ya da sistemik belirtilerde gecikmeden değerlendirme alın. Alarm yoksa hareket, yük ve işlev hedefleri kişiye göre planlanır.

Bilimsel Kaynaklar

  1. National Health Service. Osteoarthritis. NHS.
  2. American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria® Cervical Pain or Cervical Radiculopathy. ACR.
  3. Davies BM, et al. Degenerative Cervical Myelopathy: Pathophysiology and Current Treatment Strategies. PubMed.
  4. Davies BM, et al. Cervical Spondylotic Myelopathy: Natural Course and the Value of Diagnostic Techniques. PMC.
  5. National Health Service. Neck pain and stiff neck. NHS.

Sık Sorulan Sorular

Osteofitik değişiklik ne demektir?

Kemik kenarında osteofit ve eşlik eden yapısal dejenerasyon bulgularını anlatır.

Osteofit ağrı yapar mı?

Eşlik edebilir; ancak görüntüde bulunması kesin ağrı kaynağı değildir.

Osteofit sinir basısı mıdır?

Hayır. Anatomik ilişki ve nörolojik muayene birlikte değerlendirilir.

Osteofit kanser midir?

Hayır; osteofit dejeneratif bir kemik çıkıntısıdır. Atipik sistemik belirtiler ayrıca incelenir.

Osteofit için ameliyat gerekir mi?

Tek başına hayır; belirgin nörolojik bulgu ve uygun klinik hedef gerekir.

Osteofit eritilir mi?

Genel bir “eritme” veya kesin sonuç vaadi doğru değildir; yaklaşım klinik hedefe göre seçilir.