Diz ağrısının nedeni her hastada aynı değildir. Kıkırdak ve eklem yüzeyi, menisküs-bağ yapıları, diz kapağı çevresi, tendon-bursa dokuları, ağrıyı taşıyan sinirler ve daha seyrek olarak enflamasyon ya da damar sorunları benzer bölgede ağrı oluşturabilir. Röntgen veya MR’daki bulgunun belirgin olması, onun ağrının kesin kaynağı olduğunu göstermez. Ağrının yeri, hareket ve yüklenmeyle ilişkisi, şişlik, kilitlenme-boşalma hissi, uyuşma ve muayene birlikte değerlendirilir.
Bu sayfa tanı koymak için değil, şikâyetinizi üç mekanizma yolundan hangisine daha çok benzediğini düşünmek ve güvenli sonraki soruyu seçmek için hazırlanmıştır.
Ağrı eklemin kendisinde; hareketle ve yük bindikçe artıyor.
Eklem içi: Kıkırdak-eklem yüzeyi, menisküs, bağ veya diz kapağı mekanikleri yüklenmeyle artan nosiseptif ağrı oluşturabilir. Ağrılı hareket, hassasiyet, hareket açıklığı ve görüntüleme birlikte değerlendirilir; görüntüdeki aşınma tek başına hedef değildir.
Ağrı bir hat boyunca yayılıyor; uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük eşlik ediyor.
Sinir kaynaklı: Diz çevresindeki duyusal sinirler veya belden gelen sinir etkilenmesi yanıcı, elektriklenir ya da yayılan ağrıya; bazen uyuşma ve güç değişikliğine katkıda bulunabilir. Dağılım ve nörolojik muayene önemlidir.
Ağrı gün sonunda ve dinlenmede artıyor; şişlik, ağırlık ya da ısı artışı var.
Enflamasyon-damar: Sinovit, bursa ve diğer enflamatuvar süreçler şişlik, ısı artışı, sabah tutukluğu ve dinlenme ağrısıyla seyredebilir. Yeni tek taraflı bacak şişliği-ağrısı veya dolaşım değişikliği ayrıca ve gecikmeden ele alınır.
4 sayfa gösteriliyor (toplam 4).
Diz ağrısının travma, kireçlenme, menisküs-bağ, yumuşak doku, iltihap ve yansıyan ağrı gibi nedenlerini; MR bulgusunun sınırlarını ve güvenli tedavi kararını anlatan tam karar dosyası.
Diz ekleminde PRP tedavisi, kişinin kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmanın seçilmiş diz yakınmalarında kullanılmasıdır; garanti edilmiş kıkırdak yenilenmesi anlamına gelmez.
Dizde PRP ile hyalüronik asit seçeneklerini hedef, kanıt, uygunluk, risk ve beklenti açısından karşılaştıran karar çerçevesi.
Geniküler radyofrekans sinir dallarını, eklem içi enjeksiyon ise diz ekleminin iç ortamını hedefler; seçim ağrı kaynağı, muayene, güvenlik ve işlev hedefiyle yapılır.
Bu seçime uyan bir sayfa henüz yok. Şikâyetinizi ön değerlendirmeyle iletirseniz doğru yola birlikte bakalım.
Ön değerlendirme formunu veya planlı randevuyu beklemeyin: düşme ya da dönme sonrası üzerine basamama, belirgin şekil bozukluğu, dizin kilitli kalması veya hızla artan şişlik varsa aynı gün tıbbi değerlendirme gerekir. Diz sıcak, kızarık ve şişse; ateş, titreme ya da belirgin hastalık hissi eşlik ediyorsa eklem enfeksiyonu gibi acil nedenler dışlanmalıdır.
Yeni tek taraflı bacak/baldır şişliği ve ağrısı, bacağın soğuk-soluk görünmesi veya belirgin renk değişikliği damar açısından gecikmeden değerlendirilmelidir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya kanlı öksürük eşlik ederse acil yardım çağırın. Bu bulgular tanı koydurmaz; beklememesi gereken tabloları ayırmak içindir.
Bu bulgular varsa ön değerlendirme beklemeyin; acil servise başvurun.
Bu bölgede önce ağrının jeneratörünü ve güvenlik sınırını ararım: başlangıç ve travma öyküsü, ağrının hareketle-dinlenmeyle ilişkisi, eklem hattı ve diz kapağı hassasiyeti, şişlik, hareket açıklığı, kilitlenme-boşalma, yürüme kapasitesi, uyuşmanın dağılımı ve kas gücü birlikte ele alınır. Ağrı nosiseptif, nöropatik, enflamatuvar veya mikst olabilir; yalnız diz bölgesine bakarak hedef seçilmez. MR, röntgen veya ultrason muayenede sorulan soruya yanıt verecek şekilde yorumlanır. En belirgin rapor cümlesi otomatik olarak ağrı kaynağı değildir.
İşlem düşünülüyorsa “yapılabilir mi?” sorusundan önce “bu hastada yapılmalı mı?” sorusu yanıtlanır. Cerrahi değerlendirme gerektiren mekanik sorun, aktif enfeksiyon, damar acili, ilerleyen nörolojik kayıp, klinikle uyuşmayan hedef veya yaygın nosiplastik ağrı varsa girişim önermek yerine tanıyı ve alternatif basamağı yeniden kurmak gerekir. Tanısal blok, tedavi ve radyofrekans aynı amaç değildir; teknik başarı klinik faydayı garanti etmez. Beklenti, risk, olası kısmi veya geçici yarar ve tekrar gerekip gerekmediği işlev üzerinden izlenir.
Egzersiz, kuvvet ve yük yönetimi diz osteoartritinde temel seçenekler arasındadır; programın dozu kişiye göre ayarlanır ve kısa süreli yakınma artışı otomatik başarısızlık sayılmaz . Geniküler sinir bloğu veya arter embolizasyonu, tüm diz ağrılarına genellenen çözümler değildir; hedef, adaylık, kanıt düzeyi ve alternatifler ayrı değerlendirilir.
Diz içindeki yük ağrısını menisküs, kıkırdak, bağ ve patellofemoral mekanikten ayırırken ağrının tam yeri, dönme veya çömelmeyle ilişkisi, şişlik zamanı ve kilitlenmenin gerçek olup olmadığı sorulur. Diz kapağı çevresindeki merdiven ve oturup kalkma ağrısı ile eklem hattındaki dönme sonrası takılma aynı karar yolunu izlemez. Boşalma hissi, bağ stabilitesi ve kas gücü de işlevsel muayenenin parçasıdır.
Akut sıcak ve şiş dizde enjeksiyon veya RF planlamadan önce enfeksiyon, kristal artriti ve travma dışlanmalıdır. Şişlik tekrarlıyorsa sabah tutukluğu, başka eklem bulguları ve sistemik belirtiler inflamatuvar artrit açısından değerlendirilir. Tek taraflı baldır şişliği diz eklemi sorunu kabul edilmez; DVT olasılığı ayrı ele alınır. Geniküler ağrı iletimi, eklem içi inflamasyonla aynı mekanizma değildir ve aynı işlemle otomatik olarak tedavi edilemez.
Seçenekler; eğitim ve terapötik egzersiz, yük ve kilo yönetimi, kişiye uygun ilaç, seçilmiş enjeksiyonlar, tanısal sinir bloğu, sınırlı kanıtlı damar girişimleri ve gerektiğinde ortopedi görüşü olarak koşullara göre sıralanır. Tanısal blok kısa süreli yanıtı gösterebilir; tedavi amaçlı RF veya başka bir girişim kararı için işlev, risk ve alternatifler ayrıca konuşulur.
