Dirsek, El Bileği ve El Ağrısı
Dirsek, el bileği ve el ağrısının kaynağı yalnız ağrının hissedildiği bölgeye bakılarak belirlenmez. Lateral veya medial epikondil çevresindeki tendonlar, eklem yüzeyleri, median-ulnar sinirler, el bileği bağları ve damarlar birbirine yakın olduğu için yakınmalar örtüşebilir. Ağrının hangi hareketle arttığı, gece uykudan uyandırıp uyandırmadığı, uyuşmanın hangi parmaklara yayıldığı, travma ve şişlik-ısı-renk değişikliği birlikte değerlendirilir. Kronik dirsek, el veya el bileği ağrısında görüntüleme de bu klinik soruya göre seçilir [1,2].
Bu sayfa tanı koymaz; üç bölgedeki ağrıyı eklem-tendon, sinir ve inflamasyon/dolaşım yolları üzerinden ayırmanıza yardım eder. Amaç en belirgin rapor cümlesine bir işlem adı eklemek değil, güvenli sonraki soruyu belirlemektir.
Bu bölgede ağrı üç yoldan gelir
Beklemeden başvurmanız gereken durumlar
Şu durumlardan biri varsa planlı randevu veya ön değerlendirme formunu beklemeyin: düşme ya da çarpma sonrası belirgin şekil bozukluğu, kullanamama veya çok şiddetli hareket kısıtlılığı; elde/parmaklarda yeni ve ilerleyen güç kaybı; birden ortaya çıkan soğukluk, solukluk ya da morarma; yaygın duyu kaybı.
Eklem çevresinde hızla artan kızarıklık, ısı ve şişlik; ateş, titreme, açık yara veya akıntı enfeksiyon olasılığını gündeme getirir. Kol ağrısı göğüste baskı, nefes darlığı veya bayılma hissiyle başladıysa acil yardım çağrılır. Bu uyarılar tanı koydurmaz; gecikmesi daha riskli olabilecek tabloları ayırmak içindir [7,8].
- İdrar veya dışkı kontrolünüzde kayıp
- Bacaklarda hızla artan güçsüzlük ya da his kaybı
- Ateşle birlikte şiddetli bel ağrısı
- Açıklanamayan kilo kaybıyla birlikte gece artan ağrı
- İşlem yerinde artan kızarıklık, şişlik veya akıntı
Bu bulgular varsa ön değerlendirme beklemeyin; acil servise başvurun.
Bu bölgede nasıl karar veriyorum
İlk neyi ayırırım? Ağrının noktasını, yükle ilişkisini, travmayı, gece belirtilerini ve sinir dağılımını sorarım; eklem-tendon, sinir, boyundan yansıyan, inflamatuvar ve dolaşım yollarını birlikte düşünürüm. Görüntüleme tek başına karar verir mi? Hayır. Röntgen, ultrason veya MR’daki bulguyu öykü, muayene ve işlevle eşleştiririm; EMG/ultrason da ancak sinir sorusunu değiştirecekse anlamlıdır.
Uygun adayı nasıl tanımlarım? Şikâyetin davranışı hedef yapıyla uyumlu, günlük işlev kaybı ölçülebilir ve acil nedenler dışlanmış olmalıdır. Kime işlem önermem? Akut travma, enfeksiyon, ilerleyen gerçek güç kaybı, dolaşım bozukluğu, cerrahi değerlendirme gerektiren yapısal sorun veya klinik-görüntüleme uyumsuzluğunda planlı girişimi ertelemek aktif bir karardır. Ne zaman alternatif seçerim? Tendon yüklenmesinde ergonomi ve rehabilitasyon, sinir örüntüsünde basıyı azaltma ve nörolojik değerlendirme, inflamatuvar tabloda ilgili hastalık tedavisi önce gelir.
Teknik başarı klinik başarı mıdır? Hayır; doğru hedefe ulaşmak, kavrama, yazma, giyinme veya gece uykusu gibi hastanın hedefinin düzeldiğini garanti etmez. Yanıt olmazsa neyi yeniden düşünürüm? Yanlış ağrı jeneratörü, boyundan yansıma, eşlik eden sinir/tendon sorunu, duyarlılık artışı veya ölçülmemiş mekanik patolojiyi tekrar ele alırım. Lateral dirsek yakınmasında takip hedefinin ağrı yanında kavrama ve yük toleransı olması; ulnar sinir şüphesinde duyu-güç değişikliğinin seri izlenmesi gerekir [9,10].
Hekim görüşmesinde ağrının yeri, artıran hareket, uyuşan parmaklar, travma tarihi, kullanılan ilaçlar ve daha önceki tedavi yanıtı paylaşılmalıdır. Yeni bir işlem, yalnızca yapılabilir olduğu için değil, beklenen yararı ve güvenlik sınırı kişisel hedefle uyumlu olduğu için konuşulur [9].