İçeriğe geç
MR'ımı değerlendirin
MR RAPORU TERIMI

Foraminal Daralma Ne Demek?

Foraminal daralma, omurlar arasındaki ve sinir kökünün geçtiği çıkış kanalının görüntülemede daralmış görünmesidir. Bu ifade sinir kökünün mutlaka sıkıştığını, ağrının kesin nedenini veya ameliyat gereğini tek başına göstermez. Daralmanın hangi seviyede ve hangi tarafta olduğu; diskin, faset eklemin veya kemik çıkıntının kanalı nasıl etkilediği ayrıca okunmalıdır.[1,2]

Foramen hareket ve yükle biçim değiştirebilir. Ayakta ya da geriye eğilme ile artan daralma, sabit bir MR görüntüsünde tam görünmeyebilir; bu nedenle rapor, kişinin yakınması ve muayenesiyle birlikte değerlendirilir. “Temas”, “daralma” ve “kompresyon” sözcükleri aynı klinik sonucu taşımaz.

Sağ veya sol bacağa yayılan ağrı, uyuşma, belirli kaslarda güç kaybı ve refleks değişikliği çıkış yapan kökle eşleşiyor mu diye bakılır. Görüntüde daralma olup belirti olmaması mümkündür; görüntü ile semptom arasındaki uyum kararın merkezindedir.[2,3]

MR'ımı değerlendirinWhatsApp'tan sor
Bel omurları arasındaki forameni ve sinir kökünün geçtiği daralmış geçiş alanını gösteren şematik tıbbi illüstrasyon; gerçek MR değildir.
İçindekiler 8 bölüm

Foraminal daralma ne demektir?

Kısa yanıt: sinir kökü çıkış kanalının dar göründüğünü anlatan radyolojik bulgudur. Klinik önem, seviye-taraf ve sinir muayenesinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Bu bulgu ağrı yapar mı?

Foraminal daralma bacağa yayılan sinir ağrısına eşlik edebilir; fakat her daralma ağrı veya nörolojik kayıp yapmaz. Mekanik bası, sinir çevresindeki inflamasyon ve aksiyel bel ağrısı farklı klinik bileşenlerdir. Belde kalan ağrı ile dermatom boyunca yayılan elektriklenme aynı soruya işaret etmez.

Şikâyetin tarafı ve dağılımı rapordaki çıkış köküyle örtüşüyor mu; hangi pozisyonda artıyor; güç, duyu ve refleks muayenesi ne gösteriyor diye ayrım yapılır. Yaşla birlikte sık görülen görüntüleme değişiklikleri, klinik uyum yoksa otomatik işlem hedefi değildir.[3,4]

Rapor tek başına acil durum değildir. Yakınma sürüyor, günlük işi veya uykuyu bozuyor, giderek artıyor ya da belirli bir bacağa yayılan ağrıya uyuşma eşlik ediyorsa planlı muayene gerekir. Raporun seviye ve taraf bilgisinin semptomla örtüşüp örtüşmediği özellikle önemlidir.[1]

Yeni veya hızla ilerleyen bacak güç kaybı, iki bacakta uyuşma, kasık-oturma bölgesinde his kaybı, yeni idrar-dışkı kontrol değişikliği, ateşle birlikte şiddetli bel ağrısı veya ciddi travma sonrası nörolojik belirti varsa gecikmeden değerlendirme alın.[1,5]

Bilinen kanser, bağışıklık baskılanması, açıklanamayan kilo kaybı veya giderek artan gece ağrısı da değerlendirme hızını artırır. Hafif ya da orta dereceli daralma ve alarm bulgusu yokluğu çoğu zaman aynı gün girişim anlamına gelmez.

Ne zaman önemli hâle gelir?

Raporun seviyesini, sağ-sol tarafını, hangi sinir kökünün etkilendiğinin yazılıp yazılmadığını ve daralmanın disk, faset veya osteofit ile ilişkisini not edin. Yakınmanın belde mi kaldığını, kalça-bacak boyunca nereye yayıldığını, uyuşma ve güç değişikliğini tarif etmek muayeneyi kolaylaştırır.

Muayenede yürüme, kas gücü, duyu, refleks ve sinir germe bulguları değerlendirilir. Röntgen hizalanma ve bazı hareket sorularına; MR disk, kanal, foramen ve sinir ilişkisine; BT kemik ayrıntısına katkı verir. Klinik soruya göre seçilmeyen rutin tekrar MR, daralmayı tek başına tedavi etmez.[1,5,6]

Belirti radiküler ise sinir kökü basısı; morfolojik disk farkı için disk protrüzyonu; kanal ve yürüme yakınması için spinal stenoz başlıkları birbirinden ayrılmalıdır.

Alarm bulgusu yoksa tolere edilen hareketi sürdürmek, ağrıyı artıran yüklenmeyi geçici azaltmak ve rehabilitasyonu işlev hedefiyle planlamak daha anlamlıdır. İlaç, hedefli enjeksiyon veya cerrahi görüş; görüntü değil klinik uyum, şiddet, süre ve nörolojik gidişle birlikte kararlaştırılır.

Örneğin görüntülemede sol L5 forameninde daralma yazması, sol bacağın dış yanına yayılan ağrı ve buna uyan başparmak kaldırma gücü değişikliği yoksa tek başına hedef tedavi gerekçesi oluşturmaz. Tersine, aynı seviye ve tarafla örtüşen radiküler ağrı, duyu kaybı veya ilerleyen güç azalması varsa muayene ve görüntüleme daha anlamlı bir bütün oluşturur. Daralma yükle veya bel hareketiyle değişiyor olabilir; sabit bir görüntü bütün gün içindeki sinir davranışını göstermez. Bu nedenle raporda “ileri” yazması kadar kişinin yürüyüşü, işlevi ve nörolojik seyri de kayda alınır.

Yakınmanın hangi hareketle arttığını ve ne kadar sürdüğünü not etmek, raporun tek başına taşıyamadığı klinik bilgiyi tamamlar. Aynı seviye farklı kişilerde farklı anlam taşıyabilir.[1,3]

Foraminal daralma raporunun ağrı dağılımı, nörolojik muayene ve güvenlik bulguları ile birlikte değerlendirildiğini gösteren şematik karar akışı.
Daralma raporu sinir muayenesi ve güvenlik bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Raporunuzda bu ifade varsa ne yapmalı?

Benim klinik yaklaşımım

Kliniğimizde foraminal daralmayı “açılması gereken bir görüntü” olarak değil, çıkış yapan sinir köküyle klinik uyumu araştırılacak bir bulgu olarak ele alırız. Önce aksiyel bel ağrısını, tek taraflı radiküler paterni ve objektif nörolojik değişikliği ayırırız. Sonra seviye-tarafı dermatom, miyotom, refleks, provokasyon ve yürüme ile eşleştiririz.

Uyum zayıfsa daralmayı ağrının tek nedeni saymayız ve yalnız görüntüye işlem yapmayız. Uyum güçlü ve yakınma belirginse izlem, rehabilitasyon, uygun ağrı yaklaşımı veya ileri görüş seçeneğini gerekçesiyle konuşuruz. Enjeksiyon seçilmiş sinir ağrısında geçici rahatlama hedefleyebilir; anatomiyi mutlaka genişletmez veya ilerleyen güç kaybı sorununu tek başına çözmez.[4,6]

Takipte ağrı dağılımını, kuvvet-duyuyu ve işlevi izleriz. Yeni güç kaybı veya mesane-bağırsak değişikliği olursa eski görüntüye güvenmeyiz.

Daralmış foramen ile sinir kökünün olası mekânsal ilişkisini gösteren büyütülmüş şematik illüstrasyon; gerçek hasta veya radyoloji görüntüsü değildir.
Foramenin anlamı sinir kökü, seviye ve muayene ile birlikte değişir.

Uzm. Dr. Mehmet Hakan Pıçak Girişimsel Radyoloji

Sonuç

Foraminal daralma, sinir kökünün geçtiği çıkış kanalının dar görünmesidir. Her daralma sinir basısı, ağrı veya ameliyat anlamına gelmez. Seviye-taraf, semptom dağılımı, güç-duyu-refleks muayenesi ve eşlik eden bulgular birlikte okunmalıdır.

Yeni güç kaybı, kasıkta uyuşma, idrar-dışkı değişikliği, ateşli şiddetli ağrı veya travma sonrası nörolojik belirti varsa beklemeyin. Diğer durumlarda hedef, MR’daki kanalı tek başına “açmak” değil, klinik uyuma göre güvenli işlev planı yapmaktır.

Bilimsel Kaynaklar

  1. American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria® Low Back Pain. ACR.
  2. Brinjikji W, et al. Systematic Literature Review of Imaging Features of Spinal Degeneration in Asymptomatic Populations. PubMed.
  3. O’Sullivan K, et al. Low back pain of disc, sacroiliac joint, or facet joint origin: a diagnostic accuracy systematic review. PubMed.
  4. Chou R, et al. Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain. PubMed.
  5. World Health Organization. WHO guideline for non-surgical management of chronic primary low back pain. WHO.
  6. North American Spine Society. Diagnosis and Treatment of Degenerative Lumbar Spinal Stenosis. NASS guideline.

Sık Sorulan Sorular

Foraminal daralma sinir basısı mıdır?

Daralma anatomik bir bulgudur; sinir etkilenmesi klinik ve görüntüleme uyumuyla değerlendirilir.

Foraminal daralma ağrı yapar mı?

Radiküler ağrıya eşlik edebilir, ancak her daralma belirti oluşturmaz.

Foraminal daralma ameliyat gerektirir mi?

Tek başına hayır. İlerleyen nörolojik kayıp veya uyumlu, dirençli klinik tablo ayrıca değerlendirilir.

Enjeksiyon forameni açar mı?

Seçilmiş sinir ağrısında geçici rahatlama hedeflenebilir; yapısal daralmayı kesin olarak ortadan kaldırdığı söylenemez.

Hangi bulgular acildir?

İlerleyen güç kaybı, kasık uyuşması ve yeni idrar-dışkı değişikliği gibi belirtiler gecikmeden değerlendirilmelidir.